Sibel Teuwen

From artvalvas
Jump to navigation Jump to search

Ingmar Bergman - De maagdenbron (1960)

Ingmar Bergman - Maagdenbron (1960).png
Ingmar Bergman - Maagdenbron (1960) B.png

Hoewel beelden uit een film, spreken de stills directer. De stilte tegenover de bevroren actie; de beelden dragen een bevreemdende spanning. Wanneer hij ondervindt dat zijn dochter verkracht en vermoord is, beroofd van haar maagdelijke onschuldigheid, gaat Töre de berg op om bladeren te halen van de berkenboom. Een uitgestrekte horizon toont ons de bergen als één ongetextureerd en zwevend vlak, waar de boom siert in zijn ranke verticaliteit, op afstand en als bijna aanbiddend bekeken door Töre. De (Ornäs) berk is de nationale boom van Zweden en blijkt dus geen toevalligheid te zijn. Daarnaast krijgt hij zijn naam van het Oudindische bharg, betekenend glanzend en aldus teruggaand op de kenmerkende witte, satijnachtige glanzende schors. (Denk echter ook aan hoe de bladeren van de berk flikkeren in de wind.) De berk draagt talloze symboliek als groeien, stabiliteit, vernieuwing, genezing en bescherming, met hierrond ook talloze recepturen en brouwsels die het haar zouden versterken of de huid zouden laten doen glanzen. Ondanks zijn fragielere bouw, staat de berk erom bekend sierlijk mee te buigen en te dansen met de wind. Het moment waarop Töre geconfronteerd wordt met de onschuldige boom, worstelt hij ermee in een stille vlaag (hij is de wind in dit statische beeld), haalt hem volledig neer, ontwortelt hem en hakt enkele takken af. Hierna zal Töre zich baden en met de takken slaan op het lichaam, om vervolgens de confrontatie met de moordenaars van zijn dochter aan te gaan. Deze act gaat rechtstreeks terug op de betekenis van het woord betula (de andere benaming voor de berkboom). Afgeleid van het Keltische betu, wat slaan betekent, zou het slaan met de berkentakken de bloedsomloop stimuleren en nieuwe energie brengen.


Ingmar Bergman - Maagdenbron (1960) C.png

De tocht van Karin om de kaarsen naar de kerk te brengen is haar rituele reis binnen het verhaal. Karin: geliefd, maagdelijk, onbevlekt en met haar blonde haren kan niet sterker in contrast staan met de bevuilde Ingeri: ongeliefd, zwanger, ongehuwd en jaloers. Zo blijkt uit de kikker die Ingeri in het brood steekt dat Karin meeneemt op haar reis. De kikker symboliseert wraak en seksuele jaloezie, die uiteindelijk zullen neerdalen op Karin wanneer ze verkracht en vermoord wordt. Het ontspringen van deze ommekeer in het verhaal valt samen met het moment wanneer de kikker uit het brood springt; vervreemd en plotseling.

Louise Bourgeois - Maman (1995)

BOURGEOIS LOUISE Maman.jpg

De spin is een wezen dat veelal angst met zich meebrengt. Rank en snel sluipend weet het zich te verstoppen, vallen te weven en vijanden te vangen. Maman speelt ook met deze traditionele betekenissen, maar is veelal een verwijzing naar Bourgeois’ moeder die jarenlang werkte als textielrestorateur van tapijten. Er vindt hier een connectie plaats tussen moeder en kind (beschermend én bedreigend; wie eet wie op?) Net zoals een moeder huist de spint haar eieren, kan ze architecturen bouwen uit haar eigen lichaam. Naast de angst, is er dus ook het beschermende en makende aspect van de spin. Het veilige en het gevaarlijke.